De artiesten
Kathoey, phuying en Thais cabaret: de woorden die je moet kennen
In de advertentie staat dat de cast transgender is. Dit is wat Thaise termen als kathoey en phuying betekenen, waarom woordkeuze ertoe doet en hoe je een goed publiek bent.
Kies mijn stoel ↗Kort antwoord
In de advertentie worden de artiesten als transgender beschreven, en dat is een veilige, respectvolle manier om naar hen te verwijzen. In het Thai is het woord kathoey wijdverbreid, maar Wikipedia merkt op dat het in sommige contexten denigrerend kan zijn, en dat de meeste Thaise transgender vrouwen in een onderzoek onder 195 personen zichzelf phuying noemden, wat vrouw betekent. Bij twijfel zeg je 'artiesten' of 'transgender vrouwen' en laat je bijnamen en slang aan anderen over.
De termen in één oogopslag
| Term | Wat de bron zegt |
|---|---|
| Transgender artiesten | De bewoording die de advertentie voor de cast gebruikt |
| Kathoey | Een Thaise term, in het Engels vaak weergegeven als 'ladyboy', die volgens Wikipedia in sommige contexten als denigrerend kan worden beschouwd |
| Phuying | Thais voor 'vrouw'; de term die de meeste respondenten in een onderzoek onder 195 Thaise transgender vrouwen voor zichzelf gebruikten |
| Cabaret | Een theatervorm met muziek, zang, dans, voordracht of drama, doorgaans met een publiek aan tafels |
Begin met de eigen woorden van de vermelding
De zuiverste woordenschat staat op de boekingspagina, waar staat dat de artiesten transgender zijn. Dat is een gewone beschrijving, die wordt geaccepteerd in het Engels en niet van enig slang afhangt. Het gebruik ervan in je eigen gesprekken, reviews en fotobijschriften is een goede standaard, en het houdt de aandacht bij wat ertoe doet: dat dit professionele artiesten zijn die op het podium hun werk doen. Het helpt ook te bedenken dat de show entertainment is, geen documentaire. Een cabaretrevue zet glamour, kostuum en choreografie voorop. Niemand op het podium is het publiek een uitleg over de eigen identiteit verschuldigd, en niemand in de zaal zou de avond moeten zien als een gelegenheid om te staren of in de foyer persoonlijke vragen te stellen.
Waarom Thaise termen geen eenvoudige vertaling zijn
Je zult het woord kathoey in reisgidsen tegenkomen en het in Thailand horen. Wikipedia legt uit dat kathoey, ook wel gespeld als katoey, verwijst naar mensen die bij de geboorte als man zijn geregistreerd en zich op een vrouwelijke of verwijfde manier uiten, en dat 'transgender vrouw' in Thailand geen exacte vertaling is omdat de term ook op homoseksuele mannen is toegepast en oorspronkelijk werd gebruikt voor androgyne mensen. Hetzelfde artikel zegt dat kathoey als denigrerend kan worden beschouwd, vooral in de uitdrukking kathoey-saloey, en als scheldwoord kan worden gebruikt. Daarom kun je een kort Engels label als 'ladyboy', dat veel circuleert in toeristische marketing, in je eigen taalgebruik beter vermijden. Het plakt een reeks identiteiten samen tot één curiositeit. Als je een venue of een review citeert, citeer die dan; als je voor jezelf spreekt, is 'transgender' zowel accuraat als neutraal.
Hoe mensen zichzelf noemen
Wikipedia citeert een onderzoek onder 195 Thaise transgender vrouwen waarin de meesten naar zichzelf verwezen als phuying, wat vrouw betekent. Een minderheid gebruikte phuying praphet song, 'tweede soort vrouw', en slechts enkelen gebruikten kathoey. Het artikel vermeldt ook dat sommige activisten de voorkeur geven aan phuying kham-phet, terwijl de Thai Transgender Alliance kathoey gebruikt om transgender identiteit te bepleiten. Met andere woorden, er is geen enkel woord dat iedereen accepteert, en de voorkeur verschilt per persoon en context. De praktische les voor een bezoeker is bescheidenheid. Als een artiest of medewerker een woord voor zichzelf gebruikt, kun je hun voorbeeld volgen. Als je het niet zeker weet, is de veiligste route om 'de artiesten' of 'de cast' te zeggen en de betrokkenen zelf eventuele verdere termen te laten kiezen.
Zichtbaarheid op het podium, en het bredere plaatje
Wikipedia merkt op dat transgender mensen vrij gangbaar zijn in het Thaise populaire entertainment, op televisie en in nachtcluboptredens, en dat kathoey-schoonheidswedstrijden op dorpsmarkten worden gehouden. Dezelfde bronnen vermelden ook dat de zichtbaarheid niet gepaard is gegaan met juridische erkenning: iemand kan het wettelijke geslacht op identiteitsdocumenten niet wijzigen, en de Gender Equality Act, aangenomen op 13 maart 2015 en van kracht vanaf 9 september 2015, verbiedt discriminatie op grond van genderidentiteit, maar laat lacunes die campagnevoerders hebben bekritiseerd. Je hebt die context niet nodig om van een avond dans te genieten, maar het geeft meer gewicht aan de ervaring van het kijken naar professionele artiesten die werken in een industrie waar ze prominent aanwezig zijn en elders ook met echte obstakels te maken krijgen. Een respectvol publiek applaudisseert voor het werk, maakt alleen foto's wanneer de huisregels dat toestaan, en behandelt de cast als collega's in het vak, niet als curiositeiten.
Een goed publiek zijn
Een paar eenvoudige gewoonten maken een groot verschil. Kom ruim op tijd zodat de voorstelling zonder verstoring begint. Volg eventuele instructies over fotografie, die deze gids niet kan vermelden omdat de regels verschillen en de boekingspagina ze niet geeft. Applaudisseer royaal, geef alleen een fooi als de locatie daar die avond een duidelijke, georganiseerde manier voor biedt, en wees op je hoede voor elke uitnodiging die als druk aanvoelt. Als je een foto met een artiest wilt, vraag het dan beleefd en accepteer een nee. Praat achteraf over de voorstelling in de termen die je voor elk theater zou gebruiken: de kostuums, het dansen, de muziek en het tempo. Een recensie die beschrijft wat er op het podium gebeurde, is nuttiger voor de volgende bezoeker dan een die commentaar geeft op de lichamen of identiteiten van de artiesten, en ze is ook vriendelijker.
Veelgestelde vragen
Is 'transgender cabaret' de juiste term?
Het is de bewoording die de vermelding gebruikt en een neutrale. 'Een cabaret met transgender artiesten' is even accuraat.
Is kathoey een beledigend woord?
Wikipedia zegt dat het als pejoratief kan worden beschouwd, vooral in sommige uitdrukkingen, terwijl sommige Thaise transgender activisten het bewust gebruiken. Sprekers buiten de gemeenschap doen er beter aan 'transgender' te gebruiken.
Wat betekent phuying?
Het is het Thaise woord voor vrouw, en het woord dat de meeste respondenten in een onderzoek onder 195 Thaise transgender vrouwen voor zichzelf gebruikten.
Bronnen